Nhân chuyến anh Ozi, Việt Kiều Úc về Việt Nam ăn Tết và có nhã ý đi tham quan các ngôi Chùa tiêu biểu trong nội thành Hải Phòng. Cát Biển xin có bài viết với tựa đề Những ngôi Chùa phố Cảng tặng anh Ozi và các bạn nhân dịp đầu xuân mới.

 

CHÙA HÀNG

Chùa Hàng tọa lạc ở số 121 phố Dư Hàng, phường Hồ Nam, quận Lê Chân. Chùa được dựng từ thời Lý. Năm 1672, quan Đô úy Nguyễn Đình Sách từ quan xuất gia, pháp hiệu Chân Huyền đứng ra xây dựng ngôi chùa mới. Đến đời Thành Thái, vào năm 1899, Hòa thượng Thông Hạnh đã trùng tu ngôi chùa, xây gác chuông. Trụ trì ngôi chùa hiện nay là Thượng tọa Thích Quảng Tùng.
Ngoài vườn chùa có chín tháp mộ, trong đó có nhóm tháp Trúc Lâm Tam Tổ. Chùa là ngôi danh lam cổ tự bậc nhất Hải Phòng xưa nay. Chùa đã được Bộ Văn hóa công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia. Chùa Hàng còn có tên là chùa Dư Hàng, một danh thắng đồng thời là trung tâm Phật giáo của Hải Phòng.
Chùa Hàng xây theo kiểu chữ "đinh", hai bên là nhà tổ, đằng trước có tam quan rất đẹp, phía trong là sân rộng. Chùa có một gác chuông 5 gian 2 tầng, treo một quả chuông lớn. Tiền đường cách gác chuông một sana rộng; bên phải là 5 gian nhà tổ, nhà thọ trai và nhà ngang, bên trái là 5 gian nhà hậu. Tiền đường có 7 gian dựng theo kiểu vì kèo giá chiêng. Ở sân trước tiền đường có đạt một đỉnh lớn bằng đồng hun. Năm gian thượng điện cũng dựng bằng gỗ, có những vì kèo chạm trổ tinh tế. Ngôi điện chính của chùa bài trí nhiều tượng phật.
Trong chùa còn có nhiều tượng lớn và đẹp như tượng Hộ Pháp, tượng Trúc Lâm Tam Tổ, nhiều đại tự, câu đối chạm khắc công phu theo phong cách nghệ thuật triều Nguyễn.

 

CHÙA PHỔ CHIẾU

Chùa Phổ Chiếu thuộc phường Dư Hàng Kênh, quận Lê Chân. Chùa bố trí theo lối kiến trúc kiểu chữ "công" gồm 5 gian tiền đường, 3 gian ống muống và 3 gian hậu cung. Năm 1953, sư cụ Ngô Chân Tử người làng Cao Mại, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình đã đến xây dựng chùa và trụ trì tại đó. Lúc đầu, chùa được gọi là Tam Giáo Đường thờ 3 tôn giáo là Phật giáo, Nho giáo và Lão giáo. Năm 1954, hoà thượng Thích  Thanh Quang từ chùa Vọng Cung, Nam Định về trụ trì, đổi tên là chùa Phổ Chiếu.
Trụ trì Chùa Phổ Chiếu hiện nay là Thượng tọa Thích Thanh Giác. Chùa xây dựng một ngôi chùa nhỏ độc đáo giữa hồ nước, mô phỏng theo kiểu kiến trúc chùa Một Cột Hà Nội. Bốn góc đắp nổi hình 4 con rồng đang trườn từ dưới mặt nước vươn lên và hướng về ngôi chùa nhỏ, làm khung cảnh của ngôi chùa vừa mang dáng vẻ thâm nghiêm lại vừa mang dáng vẻ hiện đại. Phía bên phải chùa là vườn tháp, nới đặt xá lị của các nhà sư đã từng trụ trì ở đây.
Chùa có bảo tháp cao 11 tầng, do Công ty Đất Việt thiết kế và thi công. Trên bờ nóc của gian tiền đường có đặt một nậm rượu to, hai bên đầu hồi phía trước đắp đấu vuông, trên mỗi đấu vuông đó là 5 bầu rượu nhỏ thể hiện sự đồng nguyên của 3 tôn giáo Phật - Lão - Nho.
Chùa Phổ Chiếu là một địa điểm đẹp, hấp dẫn du khách thập phương và các tín đồ. Hàng năm vào những ngày lễ Phật đản, Thượng nguyên, Vu Lan, Tất niên và các ngày rằm, mồng một, chùa Phổ Chiếu là một trong những nơi thu hút rất đông nhân dân đến cầu phúc cho bản thân, gia đình, bè bạn.

 

CHÙA VẼ

Chùa Vẽ là ngôi chùa thờ Phật của Đoạn Xá, phường Đông Hải, quận An Hải. Chùa Vẽ có tên chữ là Hoa Linh Tự, gắn liền với những sự kiện oanh liệt chống ngoại xâm của quân dân ta trong chiến thắng Bạch Đằng năm 938 của Ngô Vương Quyền và chiến thắng Bạch Đằng năm 1287- 1288 của quân dân ta thời Trần đã sử dụng chùa Vẽ là nơi vẽ bản đồ chiến trận.
Chùa Vẽ là một công trình kiến trúc nghệ thuật cổ còn khá nguyên vẹn, nguy nga. Toà Phật điện cấu trúc hình chữ Đinh gồm 5 gian tiền đường và 4 gian chuôi vồ. Các cột của toà nhà được làm hoàn toàn bằng gỗ lim nguyên cây, cao to lừng lững, một vòng tay người ôm không xuể.
Bàn thờ Trần Hưng Đạo, vị tổng chỉ huy quân đội nhà Trần được lập ở gian phía trái toà tiền đường. Toà Tam Bảo được bày trọn trong toà hậu cung. Hàng trên cùng là bộ tượng Tam Thế, tiếp đến là bộ Di Đà Tam Tôn là những tượng pháp kinh điển của nhà Phật. Đứng song hàng với toà Phật điện là nhà thờ tổ 5 gian cùng quay hướng đông nam.
Trong nhà thờ tổ, chính giữa đặt bàn thờ đức Ngô Vương Quyền, ông tổ trung hưng dân tộc; bên cạnh phải là bàn thờ sư tổ, bên trái là bàn thờ Hậu phật. Tượng sư tổ có 5 pho, trung tâm là tượng tổ dòng Thiền Bồ Đề Đạt Ma, chung quanh là tượng các vị cao tăng trụ trì tại chùa. Tượng mang dáng dấp của các vị tăng sư, đầy vẻ từ tâm và đậm nét chân dung. Tượng Hậu phật gồm 6 pho, tất cả đều là phụ nữ có khuôn mặt phúc hậu và quí phái. Đây là những tác phẩm nghệ thuật mang tính tả thực, mỗi người có một vẻ mặt riêng rất gần gũi với đời thường, không câu nệ, gò bó.
Với những công trình kiến trúc nghệ thuật đặc sắc kể trên và ý nghĩa lịch sử của chùa, ngày 25-1-1994, Bộ Văn hoá - Thông tin đã công nhận chùa Vẽ là di tích lịch sử Quốc gia.

 

CHÙA ĐỎ 

Chùa Đỏ toạ lạc trên đường Lê Lai, quận Ngô Quyền. Theo truyền ngôn, năm Mậu Tuất (1288) Hưng Đạo Vương khi đến vùng An Dương để nghiên cứu trận thuỷ chiến tiêu diệt đoàn thuyền Ô Mã Nhi rút chạy qua cửa Bạch Đằng, có đội hoả đầu quân ở chùa Linh Độ Tự lo việc phục dịch ăn uống cho bộ chỉ huy chiến dịch, khi đội hoả đầu quân đến đóng, bếp luôn đỏ lửa. Do đó có thêm tên dân dã để nhớ đến kỷ niệm ngày Đức Thánh Trần trú quân ở đây.
Chùa Đỏ đã được sửa chữa nhiều lần với quy mô ngày một mở mang. Theo bia ký của chùa hiện còn ghi việc sửa chữa lớn vào năm Đinh Dậu- Quý Mão (1717- 1723) đời Lê Dụ Tông. Vào đầu Xuân năm 1977, sau khi được sự trợ duyên phát tâm công đức của nhiều người, nhất là các Phật tử thập phương, thầy Thích Trường Xuân (tức thầy Vinh) dốc lòng thực hiện kế hoạch kiến tạo chùa Đỏ trang nghiêm, đẹp đẽ xứng đáng với truyền thống lâu đời, phù hợp và đậm đà bản sắc của dân tộc.
Công trình chùa Đỏ cao 26m. Trên mái tiền đường được thiết kế một tháp 7 tầng. Ở trung tâm hậu cung tôn trí pho tượng Đức Phật Thích Ca Mâu Ni cao 5,5m, bệ toà sen cao 2,9m, gồm 500 cánh sen sơn son thiếp vàng chạm khắc những hoa văn thời Trần. Phía sau là Vạn Phật thành cao 11m gồm những lá bồ đề ghép lại với nhau, tượng trưng cho Pháp giới vô biên mầu nhiệm. Thật là: ”Kiến tạo Bảo Đài lưu vạn đại. Trùng tu Phạm Vũ phúc vô biên”
Chùa Đỏ có pho tượng gỗ cao 5,4 m, do anh Đoàn Trúc tạc bằng 20 mét khối gỗ mít thành phẩm. Để có thể chuyển pho tượng từ Hà Tây về Hải Phòng, tượng được ghép từ 400 mảnh gỗ và liên kết với nhau bằng 700 cái chốt gỗ lim. Tháng 10/1999, pho tượng Thích Ca đã được chuyển và lắp ráp ở chùa Đỏ. Pho tượng Thích Ca ở chùa Đỏ là pho tượng Phật bằng gỗ lớn nhất ở Việt Nam hiện nay, được đồng bào gần xa tới chiêm ngưỡng đông đảo.

 

CHÙA VẺN

Chùa Vẻn là một ngôi chùa rêu phong cổ kính, toạ lạc ở số 224, đường Tô Hiệu, gần chợ Cột Đèn. Cảnh quan kiến trúc của chùa khiến khách thập phương bước qua tam quan chùa là đã đứng trong vườn cảnh với đủ loại kỳ hoa dị thảo.
Vòm cây si cổ thụ cao ngất xòe ra như cái lọng che nắng đỡ mưa cho cả một vùng từ cổng tam quan, vườn cảnh và cả một phần của tháp chuông. Cây ngọc lan  và cây đại ngự hai bên đầu hồi của tháp chuông, dưới thấp, xung quanh tường hoa và bồn hoa ở giữa vườn cảnh thì trồng đủ thứ hoa quý hiếm như mộc lan, móng rồng, lan tây, ngâu, hòe và nhiều giống lan rừng.
Từ sau tháp chuông, đi vòng qua một trong hai đầu hồi của công trình xây cất chính này là vào đến chánh điện và khu nhà khách và nhà chai, dãy nhà trực diện và hai dãy nhà ngang bao lấy cái sân rộng lát gạch Bát Tràng vuông vức rất thuận lợi cho việc lập đàn tế lễ, khu nhà ngang bên trái còn có chỗ để thờ Bà Thánh Mẫu. Lá cờ phướn ngũ sắc tung bay giữa sân chùa và những  ngày Tết Nguyên Đán chùa trồng cây nêu.
Giáo sư Nguyễn Tài Thu- Chủ tịch Hội châm cứu Việt Nam đã đến thăm chùa Vẻn và tặng quà cho các cháu tàn tật đang điều trị tại Trung tâm cứu trợ trẻ em tàn tật Hải Phòng ở chùa Vẻn.

 

CHÙA AN ĐÀ

Chùa An Đà tọa lạc trên khuôn viên đất 10.000m2. Năm 1974, Sư cụ trụ trì Thích Đàm Hằng khởi công đại trùng tu. Sư thầy Thích Đàm Kiên kế tiếp trụ trì, đến năm 2004 chùa mới khánh lạc. Chùa có lối kiến trúc chữ công, gồm 7 gian tiền đường, 3 gian ống muống, 3 gian hậu liêu, mái chồng diêm đao tầu chéo góc phần trang trí hoa tiết long triều phượng mớm, đậm đà văn hóa dân tộc.
Đây là một quần thể các công trình gồm: Chánh điện với các bức tượng Phật uy nghiêm cùng với các bao lam và hoành phi rực rỡ; nhà Tổ và giảng đường với những cây cột gỗ gụ, gỗ lim đen nháy, kế đến là nhà khách, khi bước vào gặp câu đối: “Người phàm có chí tu được siêu phàm nhập Thánh, Phật nguyệt độ chúng sinh dụng tâm niệm Phật thành Phật”
Tất cả vườn tháp, bảo tháp Đức Quan Thế Âm đều nằm trong khuôn viên mở rộng khang trang cùng với mặt tiền chùa có hồ An Biên thoáng mát; tạo nên cảnh quan hài hòa. Nhờ vậy, chùa được báo chí và du lịch đánh giá là ngôi chùa đẹp ở Hải Phòng và trở thành điểm tham quan du lịch hấp dẫn đối với chư Tăng Ni, Phật tử và du khách khi đến thành phố Cảng.
Hiện nay chư Ni của chùa có 13 vị. Trong sinh hoạt, hàng tháng chùa An Đà tổ chức một lần thọ Bát quan trai với hơn 200 Phật tử tham dự. Hàng năm nơi đây là điểm mở trường hạ của Hải Phòng. Sư thầy Thích Đàm Kiên ngoài việc chăm lo Phật sự của hai ngôi già lam An Đà và Phổ Minh còn tham gia tích cực các hoạt động Phật sự của Giáo hội và địa phương.
Qua những đóng góp “tốt đạo, đẹp đời”, Sư thầy Thích Đàm Kiên đã được tặng nhiều bằng khen, bằng tuyên dương công đức và giấy khen của Giáo hội và địa phương.

 

CHÙA ĐÔNG KHÊ

Chùa Đông Khê tên chữ là Nguyệt Quang Tự, một ngôi chùa cổ của Hải Phòng, một môn sơn nổi tiếng. Chùa được dựng từ lâu đời, năm Chính Hòa thứ 5 đã có đợt sửa chữa lớn, nhưng chỉ từ khi thiền sư Như Hiện thuộc dòng Lâm Tế, đời Pháp thứ 37 của Phật phái này về trụ trì thì chùa Đông Khê trở thành một chốn tổ lớn, có ảnh hưởng rộng, đào tạo nhiều tăng tài trong đó có đến 60 người xuất sắc.
Thiền sư tinh thông đạo pháp, kiên trì giới hạnh được nhân dân, sĩ thứ vô cùng kính trọng. Năm 1748, Thiền sư được vua Lê Hiển Tông ban chức tăng cương, năm 1757 lại được vua phong Tăng thống Thuẫn Giác hòa thượng. Ngài viên tịch ngày 6-5 Ất Dậu (1765), bảo tháp lưu giữ xá lỵ ở chùa Đông Khê hiện còn.
Chùa hiện mang phong cách kiến trúc Nguyễn gồm Đại hùng bảo điện, nhà tổ, vườn tháp, nhà tăng, nhà phương trượng đã hoàn chỉnh. Tam quan, cổng chùa vốn khá đẹp nhưng năm 2000 lại được làm mới hoàn toàn với quy mô to đẹp hơn.
Từ ngày đổi mới đến nay, nhà sư trụ trì đã tu bổ, tôn tạo nhiều tạo nên một danh lam. Đồ thờ tượng tháp cổ đều còn giữ được khá đầy đủ, đặc biệt chùa còn giữ được một quả đại hồng chung, đúc năm Tân Dậu, niên hiệu Cảnh Thịnh thứ 9– đời Sơn Tây.
Chùa Đông Khê đã được nhà nước xếp hạng di tích lịch sử văn hóa năm 1997, và là một điểm du lịch tâm linh hấp dẫn với những du khách đến thành phố Cảng Hải Phòng.

CB